ลูกพูดได้น้อย คำศัพท์ไม่ค่อยเพิ่ม ควรเริ่มช่วยอย่างไร?

ลูกเรียก “แม่” หรือ “น้ำ” ได้แล้ว แต่ผ่านไปหลายเดือนยังใช้คำเดิม ๆ ผู้ปกครองอาจสงสัยว่าลูกเป็นเด็กพูดน้อยตามบุคลิก หรือกำลังต้องการความช่วยเหลือด้านภาษา

การพูดได้น้อยควรพิจารณาร่วมกับอายุ ตามเกณฑ์ของ CDC ภายใน 18 เดือน เด็กส่วนใหญ่พยายามพูดอย่างน้อย 3 คำนอกจากคำเรียกพ่อแม่ และภายใน 2 ปีพูดต่อคำได้อย่างน้อย 2 คำ ส่วน Speech Pathology Australia ระบุว่าเด็กอายุ 2 ปีที่ใช้คำน้อยกว่า 50 คำ หรือต่อคำได้น้อย อาจเป็นเด็กพูดช้า

พูดน้อยกับไม่อยากพูดต่างกันอย่างไร?

เด็กที่มีคำศัพท์และสื่อสารได้เหมาะกับวัย แต่อาจพูดน้อยเมื่ออยู่กับคนไม่คุ้นเคย มีลักษณะต่างจากเด็กที่ต้องการบอกบางอย่างแต่ยังไม่มีคำใช้

ลองสังเกตในสถานการณ์ที่ลูกผ่อนคลาย เช่น เล่นกับผู้ปกครองหรือทำกิจกรรมที่ชอบ ลูกใช้คำเพื่อขอของ แสดงความคิดเห็น หรือเรียกคนอื่นหรือไม่ และมีคำใหม่เพิ่มขึ้นอย่างไร

การประเมินภาษาจะพิจารณาหลายองค์ประกอบ ได้แก่ ความเข้าใจ คำศัพท์ โครงสร้างภาษา การใช้ท่าทาง และการสื่อสารในบริบทต่าง ๆ ไม่ใช่ดูเฉพาะการพูดตามได้หรือไม่ได้

จดตัวอย่างคำที่ลูกใช้จริง

ผู้ปกครองอาจทำบันทึกสั้น ๆ โดยระบุคำที่ลูกพูดเองและสถานการณ์ที่ใช้ เช่น “น้ำ” เมื่อขอดื่ม หรือ “ไป” เมื่อต้องการออกจากห้อง แยกจากคำที่พูดตามหลังผู้ใหญ่ทันที

บันทึกนี้ช่วยให้การพูดคุยกับผู้เชี่ยวชาญเป็นรูปธรรมขึ้น และช่วยติดตามว่าลูกนำคำไปใช้สื่อสารในชีวิตจริงได้หรือไม่

เพิ่มโอกาสใช้ภาษาโดยไม่กดดัน

เลือกคำที่เกี่ยวข้องกับกิจวัตร เช่น กิน เปิด ปิด ไป มา และช่วย ใช้คำเหล่านี้ในสถานการณ์จริงแทนการท่องรายการคำศัพท์

ตัวอย่างเช่น ขณะเปิดกล่องของเล่น ผู้ปกครองอาจพูดว่า “เปิดกล่อง” แล้วให้ลูกมีส่วนร่วม ไม่จำเป็นต้องกำหนดว่าลูกต้องพูดคำถูกต้องก่อนจึงจะได้รับสิ่งที่ต้องการ และไม่ควรงดน้ำ อาหาร หรือความช่วยเหลือเพื่อบังคับให้พูด

เด็กสองภาษา ควรประเมินอย่างไร?

หากลูกใช้มากกว่าหนึ่งภาษา ควรแจ้งผู้เชี่ยวชาญว่าลูกได้ยินและใช้ภาษาใดกับใคร การใช้หลายภาษาไม่ได้เป็นสาเหตุให้เกิดความผิดปกติทางภาษาโดยตัวมันเอง และไม่ควรตัดสินความสามารถจากภาษาเดียวเท่านั้น เด็กสองภาษามักใช้ภาษาหนึ่งได้ดีกว่าอีกภาษา และการสลับภาษาในประโยคเดียวเป็นเรื่องปกติ สิ่งที่ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญคือเมื่อลูกมีความยากลำบากในทุกภาษาที่ใช้

คำถามที่พบบ่อย

ลูกพูดตามได้ แต่ไม่พูดเอง ถือว่าพูดได้แล้วไหม?

การพูดตามเป็นข้อมูลส่วนหนึ่ง แต่ควรดูด้วยว่าลูกใช้คำเองเพื่อสื่อความหมายหรือไม่ หากยังไม่สามารถนำคำไปใช้บอกความต้องการได้ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญหากลูก

1. ยังไม่ถึงเกณฑ์ภาษาตามวัย
2. ดูเหมือนไม่ค่อยเข้าใจคำพูดของผู้อื่น
3. ใช้ท่าทาง เช่น ชี้ หรือโบกมือ น้อย
4. ไม่มีคำใหม่เพิ่มขึ้นต่อเนื่อง
5. เคยพูดคำหรือทำทักษะบางอย่างได้แล้วกลับทำได้น้อยลง

และควรตรวจการได้ยินร่วมด้วย (ASHA, CDC, Hanen)