ลูกไม่พูด ควรรอต่อหรือพาไปประเมินพัฒนาการ?

“ลูกเข้าใจทุกอย่าง แต่ทำไมยังไม่พูด?” เป็นคำถามที่ทำให้ผู้ปกครองหลายคนกังวล โดยเฉพาะเมื่อเห็นเด็กวัยเดียวกันเริ่มเรียกพ่อแม่หรือบอกความต้องการได้แล้ว

หากลูกยังไม่พูดตามช่วงวัย หรือผู้ปกครองกังวลเรื่องการสื่อสาร สามารถปรึกษาผู้เชี่ยวชาญได้โดยไม่ต้องรอให้เข้าโรงเรียนก่อน การประเมินช่วยทำความเข้าใจว่าลูกต้องการการสนับสนุนด้านใด และควรเริ่มช่วยอย่างไร

ไม่พูด ต้องดูมากกว่าจำนวนคำ

ลองสังเกตว่าลูกสื่อสารกับคนรอบตัวอย่างไร เช่น ชี้ของที่ต้องการ ยื่นของให้ผู้ใหญ่ดู ใช้ท่าทางเรียกความสนใจ หรือเข้าใจคำสั่งง่าย ๆ หรือไม่ ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้เห็นทั้งความเข้าใจภาษาและความตั้งใจสื่อสาร

ตัวอย่างพัฒนาการจาก CDC ระบุว่า เด็กส่วนใหญ่ ภายใน 18 เดือน เด็กส่วนใหญ่พยายามพูดอย่างน้อย 3 คำนอกเหนือจากคำเรียกพ่อแม่ และภายใน 2 ปี พูดต่อคำได้อย่างน้อย 2 คำ เช่น “เอาน้ำ”

อย่างไรก็ตาม เกณฑ์ดังกล่าวใช้เฝ้าติดตามพัฒนาการเบื้องต้น ไม่สามารถใช้แทนการคัดกรองพัฒนาการด้วยเครื่องมือมาตรฐานได้

การประเมินจะช่วยตอบคำถามอะไร?

ผู้เชี่ยวชาญจะพิจารณาประวัติพัฒนาการ ความเข้าใจภาษา การใช้คำและท่าทาง การเล่น และการโต้ตอบกับผู้อื่น รวมถึงตรวจการได้ยิน ซึ่งเป็นส่วนสำคัญในการประเมินเด็กที่พูดช้า เพราะการได้ยินบกพร่องแม้เพียงเล็กน้อยก็ส่งผลต่อพัฒนาการภาษาได้

เด็กที่ยังไม่พูดอาจมีความต้องการแตกต่างกัน จึงไม่ควรสรุปจากอาการนี้เพียงอย่างเดียวว่าเป็นออทิสติก หรือเลือกโปรแกรมฝึกโดยยังไม่ทราบทักษะพื้นฐานของเด็ก

ผู้ปกครองเริ่มช่วยที่บ้านได้อย่างไร?

เลือกกิจกรรมที่ลูกสนใจ แล้วพูดคำสั้น ๆ ให้สัมพันธ์กับสิ่งที่กำลังทำ เช่น “รถวิ่ง” “เปิดกล่อง” หรือ “กินข้าว” เว้นจังหวะให้ลูกตอบด้วยเสียง ท่าทาง หรือคำพูด และตอบรับความพยายามสื่อสารของลูก

การอ่านหนังสือภาพและเล่นด้วยกัน หรือการ ถามคำถามง่าย ๆ จะช่วยสร้างโอกาสในการโต้ตอบสื่อสารกับลูกได้ แต่ไม่ควรถามทดสอบต่อเนื่องจนกลายเป็นการสอบ ให้เน้นพูดบรรยายสิ่งที่ทำ และต่อยอดคำของลูกแทน

เมื่อไรควรขอคำแนะนำ?

หากลูกยังไม่ถึงพัฒนาการตามวัย มีข้อกังวลด้านการสื่อสาร หรือเคยใช้คำและทักษะบางอย่างได้แล้วกลับทำได้น้อยลง ควรแจ้งแพทย์เพื่อประเมิน ไม่ควรรอเพียงเพราะคนรอบตัวบอกว่า “เดี๋ยวก็พูดเอง”

คำถามที่พบบ่อย

ลูกไม่พูด ต้องเริ่มฝึกพูดทันทีไหม?

ควรประเมินเพื่อกำหนดเป้าหมายการฝึกที่เหมาะสม ระหว่างนี้ผู้ปกครองเริ่มส่งเสริมการสื่อสารผ่านการเล่นและกิจวัตรประจำวันได้ทันที เด็กบางคนต้องการการช่วยเหลือด้านภาษา ขณะที่บางคนอาจต้องประเมินด้านอื่นร่วมด้วย